حسين قرچانلو

352

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

كدام از آنها حقوق مشخصى مىگرفتند . لئون مىنويسد : من دو سال در جوانى در يكى از اين بيمارستانها نويسنده بودم . « 1 » وى به دنبال سخنان خود دربارهء فاس ادامه مىدهد ، در شهر فاس صد گرمابه وجود دارد كه ساختمانهاى استوار و محكم و زيبا دارند . برخى از آنها كوچك و بعضى بزرگند . در هر گرمابه سه صحن ( يا سالن ) وجود دارد . در بيرون اين سالنها اتاقهاى كوچكى وجود دارد كه در كناره‌هاى آنها پنج يا شش پله است و از سطح زمين ( اتاقها ) ارتفاع دارد و مردم لباسهاى خود را در آنجا بيرون مىآورند و مىگذارند . در وسط صحن ( سالن ) گرمابه حوضهاى بزرگى است كه هركس قصد گرمابه كند ، به يكى از اين گرمابه‌ها مىرود ، ابتدا وارد يكى از سالنهاى داراى آب سرد مىشود . زمانى بعد از در دومى وارد سالنى مىشود كه آب گرمترى دارد و در آنجا دلاكان در حال شست و شوى بدن فرد و تميز كردنش هستند ، سپس از آنجا وارد سالن سوم مىشود كه آب آن حرارت زيادترى دارد تا زمانى كه كاملا عرق كند . در كنار اين سالن خزانه‌اى محكم وجود دارد كه آب در آن گرم مىشود و با دلوهايى آب از آن بيرون مىآورند و هر حمام‌كننده مىتواند دو دلو آب بردارد . گرمابه‌ها با پشكل گرم مىشوند و كودكان در استخدام گرمابه‌داران هستند و براى آنها كار مىكنند . براى زنان گرمابه‌هاى ويژه‌اى وجود دارد ، اما بسيارى از گرمابه‌ها متعلق به هر دو گروه « زن و مرد » است ؛ مردان اوقات معين و مخصوص به خود دارند . از عادات مردان و زنان اين بلاد آن است كه در گرمابه‌ها مىخورند و استراحت مىكنند و مىخوابند و انواع مختلف آرامش را دارند و آواز مىخوانند و بيشتر جوانان برهنه وارد گرمابه مىشوند ، بدون اينكه از يكديگر حيا كنند ، اما مردان محترم ( با شخصيت ) لنگ مىبندند و در صحن مشترك گرمابه وارد مىشوند . بيشتر گرمابه‌ها در فاس در تملك مساجدند و مبلغ زيادى كرايه به مسجدها مىپردازند كه در حدود صد يا صد و پنجاه مثقال ( درهم مسكوك ) است . در فاس دويست هتل وجود دارد كه در نهايت زيبايى است . برخى از اين هتلها در كنار جامع بزرگ شهر قرار دارد . اين هتلها همه سه طبقه‌اند و برخى از آنها صد و بيست اتاق

--> ( 1 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 225 - 228 .